Skrętka (ang. twisted-pair wire) to rodzaj kabla sygnałowego służącego do przesyłania informacji, który zbudowany jest z jednej lub więcej par skręconych z sobą przewodów miedzianych, przy czym każda z par posiada inną długość skręcenia w celu obniżenia zakłóceń wzajemnych, zwanych przesłuchami. Niestety skręcenie przewodów powoduje równocześnie zawężenie pasma transmisyjnego.
Wyróżnia się skrętkę nieekranowaną, ekranowaną (posiadającą dodatkowe płaszcze z folii) oraz skrętkę z folią (FTP (nie mylić z protokołem FTP)). Zastosowanie skrętki to łącza telekomunikacyjne oraz sieci komputerowe, obecnie najczęściej wykorzystywana jest w telefonii analogowej oraz w sieciach Ethernet. Skrętka ma zastosowanie zarówno do przesyłania danych w postaci analogowej jak i cyfrowej.
edytuj Rodzaje skrętki
- UTP – skrętka nieekranowana (ang. unshielded twisted pair)
- FTP – skrętka foliowana (ang. foiled twisted pair)
- STP – skrętka ekranowana (ang. shielded twisted pair)
- SFTP – skrętka foliowana ekranowana (ang. shielded folied twisted pair)
- S-STP - skrętka podwójnie ekranowana (ang. shielded - shielded twisted pair)
edytuj Elektryczne parametry skrętki
- Impedancja charakterystyczna (falowa);
- Tłumienie;
- Opóźnienie – czas w jakim impuls pokonuje 1 m skrętki (typowe dla UTP: 5,7 ns na 1 m);
- Straty odbiciowe;
- Rezystancja stałoprądowa;
- Przesłuch NEXT – Stosunek wysyłanego sygnału na wejściu skrętki do sygnału wytworzonego w sąsiedniej parze po tej samej stronie skrętki. NEXT = 10log(Ugen/Unear) [dB]. Przesłuch zbliżny (NEXT) jest to stosunek amplitud napięcia sygnału testowego i sygnału przesłuchu mierzonych na tym samym końcu połączenia. Przesłuch zbliżony jest wyrażany w decybelach (dB) przy użyciu wartości ujemnych. Im większa liczba (mniejsza wartość bezwzględna), tym większy szum (podobnie jak temperatury ujemne bliższe zera oznaczają, że jest cieplej). Zazwyczaj testery okablowania nie wyświetlają znaku minus oznaczającego ujemne wartości przesłuchu zbliżnego. Odczyt NEXT o wartości 30 dB (co faktycznie ma znaczyć –30 dB) oznacza mniejszy przesłuch zbliżny i bardziej czysty sygnał niż odczyt NEXT o wartości 10 dB;
- Przesłuch EL FEXT;
- Przesłuch PS NEXT;
- Przesłuch PS EL FEXT.
edytuj Kategorie skrętki
Kategorie skrętki wg europejskiej normy EN 50171:
- klasa A – realizacja usług telefonicznych z pasmem częstotliwości do 100 kHz;
- klasa B – okablowanie dla aplikacji głosowych i usług terminalowych z pasmem częstotliwości do 4 MHz;
- klasa C (kategoria 3) – obejmuje typowe techniki sieci LAN wykorzystujące pasmo częstotliwości do 16 MHz
- klasa D (kategoria 5) – dla szybkich sieci lokalnych, obejmuje aplikacje wykorzystujące pasmo częstotliwości do 100 MHz;
- klasa E (kategoria 6) – rozszerzenie ISO/IEC11801/TlA wprowadzone w 1999, obejmuje okablowanie, którego wymagania pasma są do częstotliwości 250 MHz (przepustowość rzędu 200 Mb/s). Przewiduje ono implementację Gigabit Ethernetu (4x 250 MHz = 1 GHz) i transmisji ATM 622 Mb/s;
- klasa F (kategoria 7) – najnowsze rozszerzenie (2002 r.) możliwa jest realizacja aplikacji wykorzystujących pasmo do 600 MHz. Różni się ona od poprzednich klas stosowaniem kabli typu S-STP (każda para w ekranie plus ekran obejmujący cztery pary) łączonych ekranowanymi złączami. Dla tej klasy okablowania jest możliwa realizacja systemów transmisji danych z prędkościami przekraczającymi 1 Gb/s;
edytuj Parametry skrętki
- Źródło transmisji: elektryczne;
- Współpracujące topologie: 10 Mb, 100 Mb i 1 Gb Ethernet, CDDI, ATM;
- Maksymalna długość kabla: 100 m;
- Minimalna długość kabla: 0,5 m;
- Minimalna liczba stacji: 2 na kabel;
- Maksymalna liczba stacji: 1024 na segment;
- Maksymalna liczba segmentów, dla 10 Mb: 5 powtórzonych segmentów, z których tylko 3 są wypełnione, dla 100Tx i 1 Gb: 2 powtórzone segmenty;
- Maksymalna średnica sieci: dla 100 Mb – 205 m, dla 10 Mb – ok. 2000 m;
- Maksymalna całkowita długość segmentu: 100 m.
edytuj Końcówka RJ-45
Skrętka to cztery pary przewodów (8 żyłek) skręconych względem siebie w parach (stąd jej nazwa). Parę stanowi żyła w litym kolorze (pomarańczowy, zielony, niebieski i brązowy) oraz biało-kolorowe (biało-pomarańczowy, biało-zielony, biało-niebieski, biało-brązowy). Skręcenie przewodów w parze ogranicza ich promieniowanie na zewnątrz, wzajemne przesłuchy z innych par oraz zakłócenia zewnętrzne.
Przyjęło się, aby poszczególne kabelki układać we wtyczce następującej kolejności:
- biało-pomarańczowy;
- pomarańczowy;
- biało-zielony;
- niebieski;
- biało-niebieski;
- zielony;
- biało-brązowy;
- brązowy.
Zgodne ułożenie kabli zapewni poprawną transmisję zarówno z prędkością 10 Mbps, 100 Mbps oraz 1000 Mbps (zakładając, że kabel jest odpowiedniej kategorii). Według podanego powyżej schematu wykonuje się obie końcówki. Kabel UTP 5 można poznać po oznaczeniach na kablu. Przykładowo: "UTP cat. 5e".
Kabel skrosowany od zwykłego różni się ułożeniem przewodów w jednej z końcówek. W jednej przewody ułożone są według wcześniej wspomnianego schematu, natomiast w drugiej zamienia się linie transmisji i odbioru. W zależności od tego czy do transmisji używa się 2 lub 4 par (np. gigabit ethernet), zamieni:
2 pary:
- biało-zielony – transmisja;
- zielony – transmisja;
- biało-pomarańczowy – odbiór;
- niebieski – nie używany;
- biało-niebieski – nie używany;
- pomarańczowy – odbiór;
- biało-brązowy – nie używany;
- brązowy – nie używany.
4 pary:
- biało-zielony – transmisja;
- zielony – transmisja;
- biało-pomarańczowy – odbiór;
- biało-brązowy – transmisja;
- brązowy – transmisja.
- pomarańczowy – odbiór;
- niebieski – odbiór;
- biało-niebieski – odbiór;
Wiele obecnych przełączników sieciowych rozpoznaje kable skrosowane i dostosowuje układ linii transmisja/odbiór. Użycie kabla skrosowanego na 2 parach w przypadku gigabit ethernetu prowadzi w wielu przełącznikach do przełączenia w tryb fast ethernet.
|